Home arrow บทความทั่วไป arrow รถไฟไทย อดีต...รากฐานความเจริญ ปัจจุบัน...สู่ความหวัง
Home    Contacts



รถไฟไทย อดีต...รากฐานความเจริญ ปัจจุบัน...สู่ความหวัง PDF พิมพ์
รายงานโดย :รัฐพร คำหอม
วันพุธที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2552



ปู๊นนน...ปู๊นนน เสียงหวูดหวีดดังด้วยความคุ้นเคย เป็นสัญญาณบ่งให้รู้ว่า พาหนะขบวนยาวใกล้มาถึงแล้ว

แน่นอนว่า รถไฟไทยเป็นส่วนหนึ่งของคนไทยมาเป็นศตวรรษ เพราะล่วงจนถึงวันนี้ก็ 113 ปีแล้ว นับจากวันที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประกอบพระราชพิธีและเสด็จพระราชดำเนินเปิดการเดินรถไฟหลวง จากกรุงเทพฯ ไปยัง จ.พระนครศรีอยุธยา ทางสายเหนืออันเป็นทางรถไฟสายแรกในราชอาณาจักรไทย เมื่อวันที่ 26 มี.ค. 2439

ถึงปัจจุบันแม้รถไฟจะถูกมองเป็นเรื่องความเชื่องช้าไม่ทันการณ์ แต่เมื่อวันวานรถไฟคือสิ่งที่เป็นสุดยอดความเจริญ หากในความเชื่องช้าที่เป็นอยู่ก็ไม่สิ้นหวังเสียทีเดียวในเรื่องของการพัฒนา เพราะยังมีเรื่องราวอีกมากมาย หนทางยังอีกยาวไกล ที่จะทำให้หน่วยงานแห่งนี้ การรถไฟแห่งประเทศไทยประกาศศักดิ์ศรีได้เหมือนเช่นที่เป็นมา

วิศวกรรมล้ำหน้า

ลองหลับตาแล้วย้อนนึกไปเมื่อร้อยกว่าปีที่แล้ว วิวัฒนาการด้านการก่อสร้าง งานวิศวกรรมต่างๆ โยธา ไฟฟ้า เครื่องกล ยังไม่ได้มีเครื่องไม้เครื่องมือที่ทันสมัยเหมือนในปัจจุบัน แล้วเมื่อประเทศไทยตัดสินใจสร้างระบบการขนส่งขนาดใหญ่ทางรถไฟขึ้นมา ด้วยสายพระเนตรอันยาวไกลในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่มุ่งหมายในพระราชหฤทัย เพื่อให้รถไฟไทย หรือที่ในขณะนั้นเป็นที่ขนานนามกันว่ารถไฟหลวง เพื่อประโยชน์ในทางเศรษฐกิจ การบริหารประเทศ เพื่อความสะดวกในการคมนาคม เพื่อเปิดภูมิประเทศ หรือเปิดโอกาสให้ประชาชนออกไปทำมาหากินในถิ่นไกลๆ และยังเพื่อประโยชน์ในทางยุทธศาสตร์

ทั้งสรรพกำลังและแรงงาน จึงต้องระดมไปกับงานวิศวกรรมโยธาในครั้งนั้น ซึ่งผู้ที่มาร่วมกันทำงานนั้น ต้องเรียกว่าเป็นระดับหัวกะทิ มีทั้งความเป็นนักบริหาร สายตาที่มีวิสัยทัศน์ เป็นทุนเดิมอยู่แล้ว เพราะจะต้องถูกส่งไปเรียนรู้ฝึกอบรมยังต่างประเทศ ต้องมีการแข่งขันสอบชิงทุนเพื่อให้เป็นนักเรียนทุนของ “กรมรถไฟ” หรือแม้แต่ผู้ที่ได้ทุนของกรมกองอื่นๆ ที่ได้ทุนศึกษาต่อต่างประเทศอยู่แล้ว ก็ยังมีการโอนย้ายมาใช้ทุนของการรถไฟ

ตามบันทึกของ หลวงสิทธิดุริตภาษ (สิทธิ วรมิศร์) บอกเล่าไว้ถึงบรรยากาศการสอบชิงทุนในช่วงพ.ศ. 2461-2466 ซึ่งพ.ศ. 2461 นั้น ถือเป็นครั้งแรกที่เริ่มมีการเปิดสอบชิงทุน หลวงสิทธิดุริตภาษ เป็นผู้สอบชิงทุนในปีพ.ศ. 2464

“ข้าพเจ้าจำได้แน่ก็คือในการสอบพ.ศ. 2464 และพ.ศ. 2465 ซึ่งเป็นรุ่น 4 และรุ่น 5 เพราะข้าพเจ้าได้สมัครเข้าสอบทั้ง 2 ครั้ง แต่การที่ข้าพเจ้าสอบในพ.ศ. 2464 (รุ่น 4) แล้วไม่ได้รับการคัดเลือกให้ได้รับทุน ทั้งๆ ที่ได้ไปตรวจร่างกายที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์พร้อมกับผู้สอบคนอื่นอีก 15-16 คน ก็คงไม่เป็นเพราะเหตุอื่นใด นอกจากว่าผู้ที่ได้ถูกคัดเลือกให้ได้รับทุนไปศึกษาต่างประเทศทั้ง 9 ท่าน ในพ.ศ. 2464 นั้น ต่างก็มีความรู้ความสามารถ ความเฉลียวฉลาด ตลอดจนท่วงทีวาจาในการสอบสัมภาษณ์เหนือกว่าข้าพเจ้าทุกท่าน”

จนถึงที่สุด หลวงสิทธิดุริตภาษก็สอบชิงทุนได้ในปีพ.ศ. 2465 ได้ไปศึกษาต่อที่ลอนดอน ประเทศอังกฤษ

งานโครงสร้างยากๆ ในยุคนั้น การสร้างสะพานเหล็กข้ามคลอง การคำนวณน้ำหนักเพื่อรองรับขบวนรถไฟ น้ำหนักบรรทุกคน สิ่งของ เป็นสิ่งที่เริ่มสร้าง ปรับปรุง และยังใช้งานอยู่จนถึงปัจจุบัน การสร้างอุโมงค์ลอดถ้ำขุนตาน ที่หากเป็นยุคนี้ไม่ใช่เรื่องยาก แต่ทางรถไฟลอดถ้ำขุนตาน เริ่มสร้างปีพ.ศ. 2460 แล้วเสร็จปีพ.ศ. 2461 นั่นหมายความว่า เป็นเรื่องของการก่อสร้างด้วยความสามารถเมื่อ 90 กว่าปีที่ผ่านมา และกรมรถไฟยังเป็นแหล่งผลิตวิศวกรไปยังงานก่อสร้างที่สำคัญของประเทศอีกหลายหน่วยงาน



ต้นแบบงานบริการ

เมื่อมีทางรถไฟเริ่มเดินรถด้วยรถจักรไอน้ำพลเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน (เวลานั้นทรงอิสริยยศเป็นพระเจ้าน้องยาเธอ) ทรงดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการกรมรถไฟหลวง ในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ที่คนรถไฟถือเป็นพระบิดาแห่งการรถไฟไทย เพราะพลเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน ได้มาริเริ่มก่อสร้างเส้นทางใหม่ๆ ปรับปรุงฟื้นฟูให้มีความทันสมัยยิ่งขึ้น แล้วยังนำรูปแบบการแต่งกาย การบริการที่ทำให้รถไฟไทย ทั้งดูดี ดูหรู ใครๆ ก็อยากมาใช้บริการ เพราะเน้นในเรื่องความสะอาด เรียบร้อย ความมีระเบียบวินัย อุปกรณ์จาน ชาม ช้อนส้อม มีด ถ้วยแก้ว หรือแม้กระทั่งแจกันปักดอกไม้ ก็ต้องมีให้เห็นบริการไว้ที่รถเสบียง จนรูปแบบบริการของรถไฟได้ถูกนำไปเป็นมาตรฐานในการให้บริการของโรงแรมหลายแห่ง

อาชว์ กุญชร ณ อยุธยา นักเรียนรถไฟคนสุดท้ายของเสด็จในกรม (พลเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน) ได้มีบันทึกไว้ว่า เสด็จในกรมทรงพิถีพิถันในเรื่องเครื่องใช้ไม้สอยมาก การทำความสะอาดก็ต้องทำกันอย่างประณีตจริงๆ เครื่องเงินทุกชิ้นต้องได้รับการขัดถูด้วยผงหินที่ทำขายกันเป็นพิเศษ โดยเฉพาะเครื่องพวง 4 อย่าง มี เกลือ พริกไทย มัสตาร์ด และน้ำซอส จะได้รับการถ่ายออกมาเพื่อทำความสะอาดเช็ดล้างแล้วนำมาเติมใหม่เกือบทุกมื้อ

คิดถึงความหรูหรามาที่รถไฟ

ผู้คนอาจคุ้นชื่อโรงแรมรถไฟ ที่หัวหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์ แต่ครั้งหนึ่งที่สถานีรถไฟหัวลำโพงเป็นที่ตั้งของโรงแรมหรู “โฮเต็ล ราชธานี” โครงสร้างสถาปัตยกรรมนั้นยังคงเห็นได้จากสถานีหัวลำโพงในปัจจุบัน แต่ความหรูหราได้รับการยืนยันจาก วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย ที่ปรึกษาอาวุโส หนังสือพิมพ์โพสต์ทูเดย์ที่บอกว่า เป็นเรื่องเล่าต่อๆ กันมาจากผู้หลักผู้ใหญ่ว่า อาหารอร่อย บริการก็เป็นเลิศ

“ถ้าใช้คำพูดของยุคนี้ให้เข้าใจคงต้องบอกว่า ที่โฮเต็ล ราชธานี เป็นที่รวมของไฮโซ เซเลบ เดินกันให้ขวักไขว่ทีเดียว”



อนาคตแห่งความหวัง

เรื่องราวที่ดีของรถไฟไทย ดูออกจะรางเลือนไปตามกาลเวลา จึงเป็นหน้าที่ของคนรถไฟในยุคปัจจุบัน ที่ต้องร่วมมือกันสานต่อให้รถไฟไทยยังก้าวต่อไปข้างหน้าได้อย่างยั่งยืน ยุทธนา ทัพเจริญ ผู้ว่าการรถไฟแห่งประเทศไทย ยอมรับว่าองค์กรอย่างการรถไฟฯ ที่มีอายุยาวนานมาเป็นร้อยปี ผ่านการเปลี่ยนแปลงที่ไม่เฉพาะภายในองค์กรเอง แต่เป็นการเปลี่ยนแปลงของโลก ถนนที่เพิ่มบทบาทการสัญจรขึ้นมา ทำให้กิจการรถไฟขาดทุนสะสมทั้งจากการบริหารงาน เรื่องบุคลากรที่ต้องใช้เป็นจำนวนมาก

“ในยุคนี้ผมพยายามนำจุดแข็งของรถไฟมาใช้ให้มากที่สุด เรื่องของความเก่าจนเป็นที่ไว้วางใจของผู้ใช้บริการ จึงต้องเน้นเรื่องการตรงต่อเวลา ความสะอาด สะดวก ปลอดภัย สถานีทั่วประเทศก็ต้องพัฒนาให้เป็นสมาร์ต สเตชัน ใช้อินเทอร์เน็ตเข้ามามีบทบาทในเรื่องระบบการจองและซื้อบัตรโดยสาร และก้าวต่อไปที่สำคัญ คือ การให้บริการรถไฟฟ้าสู่สนามบินสุวรรณภูมิ หรือแอร์พอร์ตลิงก์ ถือเป็นการปฏิวัติการให้บริการของรถไฟที่เป็นระบบรถไฟฟ้า แล้วยังจะมีโครงการก่อสร้างรถไฟฟ้าสายสีแดง จากบางซื่อ-รังสิต ก็จะถือเป็นอีกหนึ่งโครงการที่จะแสดงให้เห็นถึงศักยภาพการลงทุน และการสร้างรายได้ให้กับการรถไฟ”

ปู๊นนน...ปู๊นนน เสียงรถไฟสายเก่ายังส่งเสียงคุ้นเคย แล้วเดือนส.ค. ปีนี้ คงได้เจอกันกับแอร์พอร์ตลิงก์ รถไฟ (ฟ้า) ยุคใหม่


รายงานโดย :รัฐพร คำหอม
วันพุธที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2552
 
 
< ก่อนหน้า   ถัดไป >
สถิติผู้เยี่ยมชม: 41463362
ขณะนี้มี 1 บุคคลทั่วไป ออนไลน์

สมัครสมาชิก
เพื่อรับเอกสารเพิ่ม!