Home arrow ข่าวสาร arrow ข้าวตอก
ข้าวตอก PDF พิมพ์ อีเมล์
            ข้าวตอก ได้จากข้าวเปลือกที่คั่วให้แตกออกเป็นดอกขาว ใช้ข้าวเปลือกใหม่ๆ ที่ผึ่งแห้งสนิทแล้วมาคั่วไฟอ่อนๆ ให้ร้อนเสมอกัน เมื่อร้อนถึงขีดหนึ่งเนื้อในจะขยายบานออก ดันเปลือกให้ขาดจากกัน เมื่อฝัดเอาเปลือกทิ้งไป จะได้ข้าวตอกไว้ใช้ในการทำพิธีต่างๆ หรือปรุงเป็นอาหารอื่นๆ เช่น ข้าวตอกน้ำกะทิ กระยาสารท ข้าวตอกตั้ง เป็นต้น ข้าวตอกเป็นข้าวที่ขยายเม็ดออกบาน มีสีขาว เก็บไว้ได้นานไม่เสีย จึงถือเป็นสิ่งมงคลที่ใช้ในการทำพิธีมงคล ใช้โปรยรวมกับดอกไม้ และเงินทอง เป็นเคล็ดว่า ให้รุ่งเรืองเฟื่องฟูขยายออกได้เหมือนข้าวตอก

 

ข้าวตอก
ข้าวกล้อง
            ข้าวกล้อง เป็นคำเรียกข้าวเจ้าที่ได้สีหรือตำให้เปลือกชั้นนอกหลุดออกจากเมล็ดข้าว และฝัดเอาเปลือกออกแล้ว เปลือกที่หลุดออกมานี้เรียกว่า แกลบ ส่วนข้าวที่ยังมีเปลือกหุ้มอยู่เรียกว่า ข้าวเปลือก เมล็ดข้าวที่สีเอาเปลือกออกแล้วนี้ยังมีเยื่อสีนวลๆ หุ้มเมล็ดอยู่อีก จึงต้องนำไปตำหรือสีอีกครั้งหนึ่งให้เยื่อที่หุ้มเมล็ดหลุดออกมามีลักษณะเป็นผงหยาบๆ เรียกว่า รำข้าว ส่วนเมล็ดข้าวจะเป็นข้าวขาว คำว่า กล้อง แปลว่า ตำข้าวเปลือกให้เปลือกหลุด ข้าวกล้อง จึงหมายถึง ข้าวที่ได้ตำให้เปลือกหลุดออกแล้ว หรือข้าวที่ถูกกล้องแล้ว ข้าวกล้องมักจะยังมีข้าวเปลือกปนอยู่มาก หากจะเก็บออกทิ้งก็จะเสียข้าวไปมาก ชาวนาจึงนำข้าวกล้องมาตำด้วยครกตำข้าวอีกครั้งหนึ่งด้วยครกตำข้าว ซึ่งเป็นครกขนาดใหญ่ ทำด้วยท่อนไม้ใหญ่ทั้งท่อน ขุดแต่งตรงกลางให้หวำลงไป ใช้สากซึ่งทำด้วยไม้ ถ้ามีกระเดื่องสำหรับตำข้าวก็ใช้กระเดื่อง แล้วจึงเรียกครกนั้นว่า ครกกระเดื่องด้วย ถ้าไม่มีกระเดื่องชาวนาจะใช้ ตะลุมพุกตำ ตะลุมพุกเป็นสากขนาดใหญ่ มีลักษณะเป็นท่อนไม้ใหญ่ ต่อด้ามขวาง ๙๐ องศา กับตัวสากสำหรับจับเหวี่ยงขึ้นเหนือศีรษะแล้วตำลงในครก เรียกว่า ซ้อม บาง ครั้งชาวนาจะใช้คนสองคนหรือสามคนช่วยกันตำ โดยกะจังหวะให้ผลัดกันตำตะลุมพุกลงครก อาจมีการร้องให้จังหวะด้วย เมื่อตำหรือซ้อมแล้วจะได้ข้าวที่เรียกว่า ข้าวซ้อมมือ ข้าวซ้อมมืออาจจะยังมีข้าวเปลือกที่เป็นกากหลงอยู่อีก ชาวนาจะนำกากนั้นมาตำด้วยสากอีกชนิดหนึ่ง ซึ่งทำด้วยไม้เป็นท่อนยาวประมาณ ๑ เมตร ๕๐ เซนติเมตร ตรงกลางเกลาให้คอดไว้เป็นที่จับ จากการศึกษาคุณค่าทางอาหารได้พบว่า ส่วนที่เป็นเยื่อสีนวลๆ ซึ่งหุ้มเมล็ดข้าวอยู่นั้น มีวิตามิน โดยเฉพาะวิตามินบี ซึ่งช่วยมิให้เป็นโรคเหน็บชา และสารอาหารอื่นๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกายทำให้แข็งแรงมีสุขภาพดี ส่วนเนื้อเมล็ดข้าวภายในเป็นสารอาหารจำพวกแป้งเท่านั้น จึงมีการรณรงค์ชักชวนให้รับประทานข้าวที่มีเยื่อหุ้มสีนวลนี้มากขึ้น และที่เรียกกันว่า ข้าวกล้อง เพราะปัจจุบันนี้ข้าวกล้องที่สีด้วยเครื่องจักรเพียงครั้งเดียวเปลือกก็หลุดหมด เหมือนกับข้าวซ้อมมือ สามารถนำมากินได้โดยไม่ต้องซ้อมอีก
ข้าวสาร
            ข้าวสาร หมายถึง ข้าวเจ้าหรือข้าวเหนียวที่ได้สีหรือตำเอาเปลือกออกจนหมดแล้วเหลือแต่เนื้อในเป็นสีขาว ถ้าเป็นข้าวเจ้า เรียกว่า ข้าวสารเจ้า ถ้าเป็นข้าวเหนียว เรียกว่า ข้าวสารเหนียว แต่โดยทั่วไปมักใช้ว่า ข้าวสาร และข้าวเหนียว ข้าวสารและข้าวเหนียวเป็นอาหารหลักที่ให้พลังงาน คำว่า สาร ในคำว่า ข้าวสาร นั้น พระยาอนุมานราชธนได้เคยสันนิษฐานว่า มาจากคำไทยเดิมว่า สาน แปลว่า เอาเปลือกออก ข้าวสาน คือข้าวที่เอาเปลือกออกแล้ว ที่เขียนใช้ ร สะกด เพราะไม่ทราบที่มาแต่เดิมจึงได้ลากเข้าวัดให้เป็นภาษาบาลีไป สาร ภาษาบาลี แปลว่า แก่น ส่วนที่สำคัญ ข้าวที่สำคัญที่สุดของไทยจึงโยงไปหาคำว่า สาร และเขียนว่า ข้าวสาร ดังปัจจุบันนี้
ข้าวสวย
            ข้าวสารทำให้สุกได้ด้วยการต้ม นึ่ง หรือหุง ส่วนข้าวเหนียว ทำให้สุกได้ด้วยการนึ่ง คนที่กินข้าวเหนียวเป็นอาหารหลักจึงมักเรียกด้วยสำนวนว่า ลูกข้าวนึ่ง ข้าวสารที่หุงสุกแล้ว อาจเรียกว่า ข้าวสุก หรือข้าวสวย คำว่า สวย ในคำ ข้าวสวย ไม่ได้แปลว่า งาม แต่แปลว่า ร่วน ไม่ติดไม่เกาะกัน ซึ่งเป็นลักษณะสำคัญที่แตกต่างกับข้าวเหนียว คำว่า สวย ที่แปลว่า ร่วน สันนิษฐานว่า เป็นคำจากภาษาเขมร ว่า สฺรวย แปลว่า ร่วน เปราะ
 
< ก่อนหน้า   ถัดไป >